|
|
|
RUDKA (gm. Sieniawa)
Zespół cerkiewny. Cerkiew greckokatolicka p.w. Zaśnięcia Bogarodzicy [ 17 km ] TRASA VI - LUBACZOWSKA
|
opis obiektu
Drewniana stara cerkiew usytuowana po północnej stronie cerkwi murowanej wybudowanej w 1924 roku. Obie orientowane. Cerkiew drewniana, konstrukcji zrębowej, trójdzielna, z prothesis i diakonikonem przy sanktuarium. Północna ściana prothesis i południowa diakonikonu stanowią bezpośrednie przedłużenie ścian nawy. Sanktuarium zamknięte trójbocznie, sklepione kolebką. Dach nad sanktuarium kalenicowy, pięciopołaciowy, powtarzający kształt sklepienia. Kalenica poniżej okapu dachu nawowego. Północna i południowa jego płać przedłużona, kryjąca sklepienie nad prothesis i diakonikonem. We wschodnim masywie sanktuarium, w połaciach dachowych uskok dla pomieszczenia okien. Nawa na planie zbliżonym do kwadratu nakryta brogową kopułą z załomem. Babiniec prostokątny ze słupową emporą wieżową, pod dachem namiotowym. Pierwotnie dolna część zrębu ścian osłonięta przydachem na rysiach (przydach zachowany przy sanktyarium). Obecnie nawa od północy i południa z opasaniem na słupach tworzącym wydatne podcienia. Połacie dachowe i płaszczyzny ścian powyżej przydachu i opasania pobite gontem. Izbicowe pomieszczenie w wieży odeskowane pionowo z przeciętymi okienkami.
Osiemnastowieczna przebudowa cerkwi nie zatarła archaicznej formy świątyni, która jest do dzisiaj jednym z najcenniejszych zabytków drewnianej architektury cerkiewnej na terenie południowo-wschodniej Polski.
historia obiektu
Drewniana cerkiew wybudowana w 1693 roku. Świątynia w Rudce była filialną parafii w Sieniawie, która wchodziła w skład dekanatu jarosławskiego, a po I wojnie dekanatu sieniawskiego. W XVIII w przekształceniu uległa część nawowa i babiniec cerkwi ( w nawie zlikwidowano przydach na rysiach zastępując go podcieniem; w masywie zachodnim, ponad babińcem wzniesiono wieżę). Cerkiew remontowano w 1958 roku i w latach 90-tych XX wieku. W pobliżu drewnianej cerkwi wybudowano w 1924 roku dużą murowaną cerkiew krzyżową pod takim samym wezwaniem. Od tej pory stara cerkiew przestała pełnić funkcje kultowe. W 1785 roku odnotowano wśród mieszkańców wsi 405 grkokatolików, 238 rzymokatolików i 12 Żydów. Liczba grekokatolików w 1938 roku wzrosła do 700 na 1190 mieszkańców wsi. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej w 1947 roku zespół cerkiewny opuszczony, sporadycznie wykorzystywany przez parafię rzymsko-katolicką.
bibligrafia
Szematyzmy duchowieństwa grecko-katolickiego z lat 1877, 1879, 1927, 1936, 1938-39
Losy cerkwi w Polsce po 1944 roku, Rzeszów 1997
D. Blazejowskyj, Historical sematism of the eparchy Peremysl including the Apostolic Administration of Lemkivscyna (1828-1939), Lviv-Kamenyar 1995
W. Kołbuk, Kościoły wschodnie w Rzeczypospolitej około 1772 roku, Lublin 1998 (Tam szczegółowe wskazówki odnośnie ujawnionych archiwaliów i źródeł)
A. Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Warszawa1993
O. Iwanusiw, Cerkwa w rujini. Church in ruins, Toronto 1987
Dokumentacja fotograficzna, PP PKZ Warszawa, 1964-1968
Archiwum Działu Sztuki Cerkiewnej Muzeum Zamku w Łańcucie. Dokumentacja wizytacyjna z lat 1960-2000, T. I-IV. Dział Sztuki Cerkiewnej Muzeum Zamku w Łańcucie
|
|
|
|
![](\"images/ikon_k.gif\")
![](\"images/ikon_c.gif\")
![](\"images/ikon_s.gif\")
![](\"images/ikon_z.gif\")
![](\"images/ikon_i.gif\")
» »
)
)
)
)